پیش بینی فاجعه ای بزرگ






images/20060806/ZEL.jpg احتمال قریب به یقین می رود که روزی زلزله شدیدی در تهران رخ دهد و این شهر زیبا و ساختمان های باشکوه و عظیم آن به قبرستان و خرابه ای مبدل شود. بیش از ۹۰ درصد این بناها روی اهالی می ریزد و تلفات بیشماری وارد خواهد شد. البته ممکن است این حادثه پس از چند سال ، بلکه پس از قرنی اتفاق نیفتد و خود ما ناظر این آوارگی و خرابی نباشیم و ممکن است در آینده ای نزدیک و شاید هنگام قرائت این سطور اتفاق افتد.
متن فوق را آبرالیان ، زمین شناس برجسته ایران در سال ۱۳۳۰ نوشته است و نشان می دهد طرح موضوع زلزله تهران مربوط به امروز نیست و تازگی ندارد، اما آنچه مسلم است ، این که هنوز تهران آمادگی چندانی برای مقابله با این پدیده مخرب ندارد. در این میان متخصصان زمین لرزه در داخل و خارج کشور بر غیر قابل پیش بینی بودن زمان دقیق زلزله ، حداقل با دانش و امکانات کنونی بشر تاکید دارند، اما در عین حال معتقدند نشانگرهایی پیش از وقوع زمین لرزه وجود دارند که می توان با مطالعه آنها به یافتن روشی مطمئن برای پیش بینی زمین لرزه امیدوار بود.
زمین لرزه ها اغلب با نشانه هایی پیش از رویداد همراه هستند که در اصطلاح به آنها پیش نشانگرهای زمین لرزه گفته می شود. با این که بخشی از این پیش نشانگرها، ماهیتی بسیار پیچیده دارند و تنها با استفاده از تکنیک ها و تجهیزات بسیار پیشرفته قابل شناسایی هستند، گروه دیگری از آنها با روشهای ساده تر قابل اندازه گیری هستند و می توانند به عنوان هشداری برای آماده کردن و نجات مردم نیز استفاده شوند. تاکنون دهها پیش نشانگر مختلف زمین لرزه شناسایی شده و با این که ارتباط بسیاری بین این وسایل با زلزله مشخص شده است ، ولی تکنیک های استفاده از آنها هنوز در مرحله تحقیقاتی است و نمی توان با استناد به وقوع یا عدم وقوع آنها در یک منطقه ، با قاطعیت درباره احتمال وقوع زلزله اظهار نظر کرد.
با وجود پیشرفت های صورت گرفته ، پیچیدگی پدیده های زمین ساختی به قدری گسترده است که بشر را در پیش بینی وقوع زلزله ناتوان کرده است و باید گفت ماهیت پیش نشانگرهای زلزله به صورتی است که همه آنها در تمامی زمین لرزه ها وجود ندارند، از این رو نمی توان با تمرکز بر یک نشانگر خاص ، وقوع یا عدم وقوع زمین لرزه را در یک منطقه یا محدوده زمانی مشخص پیش بینی کرد. با این حال با توجه به اهمیت بحث پیش بینی در کاهش مخاطرات آن بویژه در کشورهای لرزه خیزی نظیر ایران نباید در برابر این مساله منفعلانه برخورد کرد و از تحقیق درباره پیش نشانگرها غافل شد، چه بسا با مطالعه همزمان چند عامل بتوان به تکنیک قابل قبولی برای پیش بینی زلزله دست یافت.


عوامل پیش بینی کننده



تاکنون دهها پیش نشانگر مختلف برای زمین لرزه شناسایی شده اند که مهمترین آنها پیش نشانگرهای آب شناختی ، لرزه شناختی ، تغییرات مقاومت الکتریکی زمین ، الگویی اتساعپذیری پوسته زمین ، ابرهای یونی ، پیش نشانگرهای نوری ، الکترومغناطیسی و بالاخره زیست شناختی هستند. پیش نشانگرهای آب شناختی ، اندازه گیری گاز رادون در آبهای زیرزمینی است که منشا این گاز، تخریب عنصر اورانیوم موجود در لایه های در معرض گسلش زمین است که به حالت بلوری در زمین محبوس شده اند و بر اثر نفوذ آب و باز شدن منافذی بین لایه ها به آبهای زیرزمینی وارد می شوند.
یکی دیگر از این وسایل شناختی زمین لرزه ، تغییر سطح آبهای زیرزمینی است که ممکن است بر اثر فشار لایه های زمین در آستانه زلزله ایجاد شود.
البته مهمترین آنها پیش لرزه هایی هستند که گاهی قبل از زمین لرزه های بزرگ بوقوع می پیوندند و تغییر تعداد و بزرگای آنها می تواند نشانه ای برای رخداد زمین لرزه ای در آینده نزدیک باشد.
البته این روش نیز همانند دیگر شیوه ها قطعی نیست و در موارد بسیار زمین لرزه های متعددی در یک منطقه و دوره زمانی خاص روی داده اند که پیش لرزه زمین لرزه بزرگ تری نبوده اند و از طرف دیگر، زلزله های شدید بسیاری بدون هیچ گونه پیش لرزه قابل توجهی به وقوع پیوسته اند. در تبیین پیش نشانگرهای زمین شناختی ، تغییر مقاومت الکتریکی زمین به دنبال افزایش رسانایی سنگها بر اثر حرکت محلول های یونی در خلال ترکهای ایجاد شده از فعالیت گسلها و همچنین تغییر استحکام پوسته زمین قابل توجه است. در این حالت تجمع انرژی زیرزمین سبب افزایش حجم در سنگهای پوسته می شود و هنگامی که نقش محیط به نصف میزان مورد نیاز برای شکسته شدن سنگ برسد، با دستگاه های خاص که نسبت به کج شدگی حساس هستند، قابل تشخیص است.
مورد دیگر تشکیل ابرهای یونی است. براساس برخی نظریه ها، این ابرها از واکنش گازهای جوی در برابر یونهایی که همراه با گاز ازون بر اثر فشار وارده به سنگهای محلی آزاد می شوند و به سطح زمین می آیند، تشکیل می شوند. از جنبه های دیگر، پروبال زدن شدید پرندگان ، خروج کرمهای خاکی ، زوزه سگها و… به عنوان برخی پیش نشانگرهای جانوری زلزله است ، اما این عوامل جانوری همچون دیگر شیوه ها قطعیت ندارند، ولی به هر حال با ضریب بندی و مطالعه آنها می توان برای دستیابی به روشهای پیش بینی زلزله امیدوار بود. یکی دیگر از این پیش نشانگرها، تغییر در میدان مغناطیسی زمین است که تهران در آینده ای نزدیک به ایستگاه های از این نوع مجهز خواهد شد.


پیش بینی زلزله تهران ممکن می شود؟



تهران در آینده ای نزدیک به پیش نشانگرهای اندازه گیری کننده میدان مغناطیسی زمین مجهز می شود. به دنبال ساخت اولین ایستگاه پیش بینی زلزله در شمال تهران ، دومین ایستگاه آن هم در غربی ترین منطقه پایتخت در دست احداث است. به گفته دکتر مرتضی طالبیان ، مدیر گروه لرزه زمین ساخت سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، اولین ایستگاه ، تابستان سال گذشته در ارتفاع ۲ هزار متری از سطح در فاصله ایستگاه های ۱ و ۲ و توچال در حفره ای به عمق ۳۰ متر داخل زمین نصب شده است. طالبیان می افزاید: یکی از دلایل انتخاب مکان نصب این هشداردهنده در منطقه توچال ، محل تلاقی دو گسل فعال یعنی گسل شمال تهران و گسل امامزاده داوود است. این دستگاه که دومین نمونه آن بزودی در منطقه پونک تهران نصب می شود به لحاظ شناسایی رفتار درونی زمین یکی از عملی ترین شیوه ها برای پیش بینی زلزله است و قادر است تغییرات بسیار کوچک میدان مغناطیسی زمین را شناسایی و اعلام کند.
طالبیان معتقد است چنانچه تعداد این دستگاه در مناطق مختلف تهران به ۵ عدد برسد که البته طرح آن در دستور کار قرار دارد، پایتخت ایران اولین شهر بزرگ دنیا خواهد بود که در آن از این سیستم برای پیش بینی زمین لرزه استفاده می شود.
طرز کار این دستگاه به این صورت است که شدت میدان الکترومغناطیسی زمین لحظه به لحظه با یک فرستنده به اتاق گروه لرزه زمین ساخت سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور ارسال می کند.
کارشناسان با استفاده از منحنی های دریافتی از دستگاه به حرکت غیرعادی زمین پی می برند و امیدوار هستند بتوانند در آینده ای نزدیک ، وقوع زلزله را به شهروندان تهرانی هشدار دهند.
برای بهره برداری بهینه از این سیستم در تهران به ۵ ایستگاه ثبت تغییرات میدان الکترومغناطیسی زمین نیاز است که قرار است هر سال یکی از این ایستگاه ها ساخته و افتتاح شوند. بنابراین طرح در حال حاضر مراحل آزمایشی و مطالعاتی را پشت سر می گذارد. دومین ایستگاه این نوع پیش نشانگر در منطقه بالاتر از دانشگاه آزاد واحد تحقیقات حصارک ، در مسیر جاده امامزاده داوود(ع) بزودی راه اندازی می شود. در این ایستگاه که تحت عنوان ایستگاه ثبت کننده الکترومغناطیسی معرفی شده است ، ۳ دستگاه سنسور با ابعاد ۲ متر در ۸۰ سانتی متر وجود دارند. دلیل ابعاد بزرگ این سنسورها بالا بردن حساسیت آنها نسبت به تغییرات میدان مغناطیسی زمین است. این سنسورها در ۳ جهت شرق به غرب و شمال به جنوب و در جهت قائم نصب می شود تا تغییرات الکترومغناطیسی را در ۳ جهت ثبت کند و به صورت همزمان با آنتن های نصب شده به سازمان زمین شناسی کشور برای مطالعه و بررسی انتقال دهد. در تهیه این دستگاه که تمام مراحل طراحی و ساخت آن در داخل کشور از سوی کارشناسان و محققان سازمان زمین شناسی انجام شده است ، ابتکارات جالب توجهی انجام شده است. درواقع این دستگاه نسبت به مغناطیس سنج های موجود در جهان که چند سالی در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرند، برتری قابل توجهی دارد و از لحاظ عمق یکصدمتری که دستگاه در آن نصب می شود و ابعاد منحصر به فرد آن طبیعتا اطلاعات دقیق تری نیز می توان از طریق آن دریافت کرد. به طور کلی دستگاه های لرزه نگاری که تا به حال در کشور ما مطرح بوده اند بیشتر حالت هشدار آن هم تنها چند ثانیه قبل از وقوع زمین لرزه را داشته اند که اگر خیلی به محل لرزه نزدیک باشند به علت نزدیکی زیاد و فاصله کوتاه موج اولیه که مخرب نیست و موج ثانویه که قدرت تخریب دارد در عمل کاربرد ندارند و همچنین در صورت آن که از محل لرزه دور باشد نیز دقت لازم برای پیش بینی درست و دقیق وجود نخواهد داشت.
اما دستگاه های پیش نگار سیستم هشداردهنده کوتاه مدت نیستند، بلکه سیستم پیش بینی هستند که می توانند از چند ساعت تا چند روز قبل از زمین لرزه ، وقوع آن را نشان دهند. درواقع سیستم های قبلی پس از وقوع زمین لرزه هشدار و به ما اطلاع می دهند که ظرف چند ثانیه آینده این لرزه به ما می رسد، ولی سیستم پیش بینی این است که ببینیم آیا زمین لرزه اتفاق خواهد افتاد یا خیر. البته به گفته طالبیان هدف اصلی نصب دستگاه های پیش نگار در اطراف تهران بررسی و مطالعه در کنار جمع آوری اطلاعات و داده ها است. چون کسی می تواند پیش بینی آینده را انجام دهد که گذشته را خوب بشناسد.
در حال حاضر اطلاعات و داده های ایستگاه توچال که اولین محل نصب دستگاه پیش نگار است به صورت OnLine روی شبکه اینترنت قرار می گیرد یعنی به صورت مستقیم داده ها از طریق آنتن های در نظر گرفته شده به سازمان زمین شناسی منتقل و در سروری ذخیره می شوند. بخشی از این اطلاعات برای استفاده و آگاهی عموم روی سایت زمین شناسی گذاشته می شوند.
با افزایش تعداد ایستگاه ها در آینده ای نزدیک تمام گسلهای مهم اطراف تهران پوشش داده می شوند و بدین منظور هم دستگاه های بعدی در مناطق دماوند، ری ، کهریزک و کرج نصب خواهند شد. به این ترتیب می توان اطلاعات لازم را از رفتار گسلهای تهران به دست آورد و از آنها برای پیش بینی دقیق وقوع زمین لرزه استفاده کرد.
البته این طرح تنها مخصوص تهران نیست و در درازمدت قرار است در اکثر مراکز استان های کشور نصب شود. طالبیان در پایان با تاکید بر ادامه روند پژوهش برای دستیابی به راه حل مفید و علمی برای پیش بینی و جلوگیری از کاهش آثار مخرب زلزله پیش از وقوع آن می افزاید: علاوه بر این اقدامات و شاید مهمتر از آنها آموزش عمومی و برنامه های آمادگی در برابر بلایای طبیعی بویژه زمین لرزه ، احتیاط لازم در بهره وری از زمین در مناطق حفاظت شده و ایجاد سازه های مقاوم در کاهش خسارت های جانی و مالی موثر هیچ وقت نباید فراموش شوند چون حقیقتی که وجود دارد آن است که در نهایت زلزله اتفاق خواهد افتاد.

ثبت آگهی رایگان خرید و فروش موبایل
-------------------------------------------

راستی! برای دریافت مطالب وردپرسی در کانال تلگرام فایل دانلودر عضو شوید.

  • فایل دانلودر
  • هیچ
  • 39
  • ۱۷ مرد ۸۵
فایل دانلودر
این سایت حاصل ترکیب چند وبگاه مختلفه! سایت گنجینه، خبرینه و ایرونیا با هم ادغام شدن و فایل دانلودر رو تشکیل دادن! بیش از 16 هزار مطلب تو زمینه‌های گوناگون و متنوع؛ از سرگرمی و تفریحی بگیرید تا محصولات دانلودشدنی و قالب و افزونه وردپرس و اسکریپت و مطالب آموزشی و...

با ثبت نام تو خبرنامه فایل دانلودر، هر رو مطالب ما رو تو ایمیل‌تون دریافت کنید.

توجه: پس از ثبت ایمیل حتما وارد اینباکس ایمیل خود شده و روی لینک فعالسازی در ایمیلی که از طرف ما ارسال شده کلیک کنید(راستی ما اسپم ارسال نخواهیم کرد).

پیشنهاد ما

در حال حاضر امکان ارسال نظر وجود نداره.